Abanoz
Organik
Doğadaki Hali
İşlenmeden Önceki Hali
Ürün Hali
Bilimsel Adı
Diospyros ebenum (Seylon Abanozu), Diospyros crassiflora (Kamerun/Afrika Abanozu) veya Diospyros cinsine ait diğer türler.
Menşei
Hindistan, Sri Lanka (Seylon), Batı ve Orta Afrika (Kamerun, Gabon), Madagaskar ve Güney Doğu Asya (Endonezya/Makassar).
Fiziksel Özellikler
Özgül Ağırlık / Yoğunluk: Yaklaşık 1.00−1.35 g/cm 3 (Yoğunluğu sudan yüksek olduğu için suda batabilen nadir ağaç türlerindendir). Sertlik: Janka sertlik ölçeğinde yaklaşık 2,900 - 3,200 lbf (Son derece sert, yoğun ve dayanıklıdır). Isı ve Nem Dayanımı: Neme karşı oldukça dirençlidir; kolay çürümez, böceklenmez ve aşınmaya karşı direnci yüksektir. Aşırı kuru veya aniden değişen nemli ortamlarda çatlama yapabilir. Renk ve Şeffaflık: Opaktır. Öz odunu derin mat siyah veya çok koyu kahverengidir. Makassar abanozu gibi varyasyonlarında siyah zemin üzerinde kahverengi/kırmızımsı damarlar bulunur. Koku: İşlenirken veya zımparalanırken hafif, doğal ve odunsu/topraksı bir koku verir. Plastik veya kimyasal kokmaz.
Orijinal-Taklit Ayrımı
Suda Batma Testi: Hakiki öz abanoz odununun özgül ağırlığı 1'in üzerinde olduğu için suya atıldığında batar (Boyanmış hafif ağaç taklitleri su yüzeyinde yüzer). Renk ve Doku Analizi: Tamamen pürüzsüz boya gibi durmaz; büyüteçle bakıldığında ağacın doğal lifli dokusu ve gözenekleri görünür. Siyah boyalı gürgen veya armut ağacı taklitlerinde çizik atıldığında alttan açık renkli odun çıkar, hakiki abanozun içi de siyahtır. Ağırlık ve Hissiyat: Elde masif, soğuk ve taş benzeri ağır bir his bırakır.
İşleme Süreci
Kurutulmuş abanoz blokları yüksek yoğunluğu nedeniyle kesici takımları çabuk körelten zorlu bir malzemedir. Torna, oyma ve zımpara işlemleri yavaş ve hassas adımlarla yapılır. Yüksek yağ ve mineral yoğunluğu sayesinde cila veya lak gerektirmeden, sadece keçe ve sürtünmeyle doğal, parlak ve cam gibi bir yüzeye ulaşabilir.
Tarihsel Önem
Eski Mısır'dan beri kralların ve soyluların lüks simgesidir; Tutankhamun'un mezarında abanozdan yapılmış mobilyalar bulunmuştur. Kralların zehirlenmeyi önlemek için abanoz kadehler kullandığına dair tarihsel inanışlar vardır. Osmanlı döneminde de saray mobilyalarında, sedef kakmalı çekmecelerde ve kıymetli tespihlerde sıkça kullanılmıştır
Yasal Kısıtlamalar
Aşırı kesim ve yavaş büyüme hızı nedeniyle çoğu abanoz türü koruma altındadır. CITES (Tehlike Altındaki Türlerin Ticaretine İlişkin Sözleşme) Ek-II listesinde yer alır. Uluslararası ham tomruk kütle ticareti sıkı izinlere tabidir; sertifikasız kesimi ve ihracatı yasaktır. Ancak işlenmiş antika veya sertifikalı ürünlerin ticareti serbesttir.