Galalith (Galalit) / Süt Taşı (Erinoid)
Sentetik-taklit
Doğadaki Hali
İşlenmeden Önceki Hali
Ürün Hali
Bilimsel Adı
Formaldehit ile Sertleştirilmiş Kazein Plastik (Casein-Formaldehyde Polymer)
Menşei
Almanya / Fransa (1897 yılında Alman kimyager Wilhelm Krische ve Avusturyalı Adolph Spitteler tarafından patenti alınmış; Fransızca "Galalithe" markasıyla ticari olarak geliştirilmiştir).
Fiziksel Özellikler
Özgül Ağırlık / Yoğunluk: Yaklaşık 1.32−1.34 g/cm 3 (Suda batar, Katalin’e kıyasla biraz daha yoğundur). Sertlik: Mohs ölçeğinde yaklaşık 2.5. Isı ve Nem Dayanımı: Nem ve sudan etkilenir (higroskopiktir); suda uzun süre kalırsa şişip deforme olabilir. Isıya karşı Katalin gibi dirençlidir, kolay erimez ama yanarsa yanık süt/peynir kokusu çıkarır. Renk ve Şeffaflık: Yapısı gereği boyayı son derece iyi tutar. Tam şeffaflıktan ziyade opak, yarı saydam, sedefli, mermer desenli veya fildişi dokulu canlı renklerde üretilebilir. Koku: Sıcak suyla temas ettiğinde veya sürtünmeyle ısındığında belirgin bir yanık süt, peynir veya ılık süt kokusu verir (Katalin'deki kimyasal fenol kokusundan en belirgin farkıdır).
Orijinal-Taklit Ayrımı
Sıcak Su / Sürtünme Testi: Isındığında fenol/plastik kokusu yerine organik süt/protein kokusu verir. Sıcak İğne Testi: Isıtılmış iğne battığında erimez veya plastik gibi içine batmaz; direnç gösterir ve yanık süt kokusu çıkarır. Nem Testi: Yüzeyi tam sentetik plastikler gibi tamamen sudan izole değildir; neme maruz kaldığında hafifçe esneyebilir veya yüzey pürüzü değişebilir. Dokusal Görünüm: Doğal fildişi, kemik veya boynuzdaki gibi yumuşak, doğal bir parlaklığa ve yağlı dokuya sahiptir.
İşleme Süreci
Sütten ayrıştırılan kazein tozu su ve pigmentlerle hamur haline getirilerek ekstrüzyon veya presleme ile levha/çubuk haline getirilir. Bu parçalar formaldehit banyosuna daldırılır. Kalınlığa bağlı olarak sertleşme (kürlenme) süreci haftalar hatta aylar sürebilir. Sertleşen kütleler talaşlı imalat (torna, kesme, oyme) teknikleriyle işlenir ve cilanır. Kalıba dökülerek şekil verilemediği için sadece blok veya çubuktan yontularak işlenebilir.
Tarihsel Önem
20. yüzyılın başında özellikle Coco Chanel ve Auguste Bonaz gibi tasarımcıların Art Deco döneminde lüks moda düğmeleri, takıları ve aksesuarları üretmesiyle ün kazanmıştır. Fildişi ve kaplumbağa kabuğu (bağa) kullanımını azaltan çevreci/sentetik bir devrim olarak görülmüştür. Türkiye'de "Süt Taşı" olarak da adlandırılır ve antika kazein objeler ile tespihler koleksiyoncular için değerlidir.
Yasal Kısıtlamalar
Malzemenin üretimi uzun kürlenme süreleri (formaldehit banyosunun aylar sürmesi), kalıplamaya uygun olmaması ve suya dayanıksızlığı nedeniyle 1940'lardan sonra akrilik ve polyester plastiğin gelişimiyle durmuştur. Kendisi yasal kısıtlamaya tabi olmamakla birlikte, doğal fildişi ve bağa taklitlerinde kullanıldığı için antika ekspertizlerinde malzeme tespiti açısından önem taşır.