Sıkma - Sıkma Kehribar
Sentetik-taklit
Doğadaki Hali
İşlenmeden Önceki Hali
Ürün Hali
Bilimsel Adı
Bakalit - Fenolik Reçine (Fenol-Formaldehit Reçinesi (C 7 H 6 O 2 )
Menşei
Ağırlıklı olarak Almanya, Belçika, Çekoslovakya ve İngiltere (20. yüzyılın başlarında kimya sanayisinin geliştiği Avrupa ülkeleri). Günümüzde Türkiye, Almanya, Polonya ve Çin de üretim yapılmaktadır.
Fiziksel Özellikler
Renk ve Renk Değişimi: İlk işlendiğinde şeffaf, sarı, yağ yeşili veya açık vişne tonlarındadır. Işık, oksijen ve el temasıyla zamanla oksitlenerek koyu vişne, konyak ve maun tonlarına dönüşür. Sertlik ve Doku: Doğal kehribara kıyasla daha dayanıklıdır; elde çekildiğinde kadifemsi, tok ve sıcak bir his verir. İç Yapı: Döküm tekniğine bağlı olarak içinde bulutlanmalar, damarlar ve hareler barındırır. Koku: Sürtünmeyle ısındığında veya yakıldığında fenolik/çamımsı hafif kimyasal bir koku yayar.
Orijinal-Taklit Ayrımı
Buradaki "Orijinal", antika niteliğindeki eski döküm veya kaliteli fenolik dökümleri; "Taklit" ise ucuz plastik/akrilik malzemeleri ifade eder. Sıcaklık ve Yakma Testi: Ucuz akrilik/plastik taklitler ısıtıldığında erir, naylon kokar. Gerçek sıkma kehribar erimez, kendine has fenol/eski bakalit kokusu salgılar. Renk Değiştirme: Sıradan plastikler zamanla renk değiştirmez. Gerçek sıkma kehribar zamanla homojen olarak koyulaşır. Patine ve Tıraş: Antika dökümlerin dış yüzeyi vişne rengine dönmüş olsa bile deliğinin içi veya kazındığındaki iç hamur rengi ilk günkü sarı/yeşil tonunu korur.
İşleme Süreci
Sıvı Döküm ve Kürlenme: Fenol ve formaldehit monomerleri özel renklendiriciler ve esanslarla karıştırılarak kalıplara dökülür, basınç ve ısı altında sertleştirilerek çubuk/blok haline getirilir. Dinlendirme: Kalıptan çıkan bloklar kararlılık kazanması için dinlendirilir. Torna ve Şekillendirme: Tesbih ustası bloğu keser, delik açar ve torna tezgahında habbe (tane), imame ve sistem parçalarını şekillendirir. Cilalama / Polisaj: Zımpara ve keçe işlemleriyle yüzeyindeki matlık giderilerek doğal parıltısı ortaya çıkarılır.
Tarihsel Önem
Sanayi Devrimi ve Bakalit Çağı: 1900-1940 yılları arasında Avrupa'da ilk sentetik plastik olarak kapı kolları, bıçak sapları, radyo kasaları ve şemsiye tutamaklarında yaygınca kullanıldı. Osmanlı ve Türk Tesbih Kültürü: Almanya'dan yedek parça veya obje olarak giren bu malzeme, Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemi tesbih ustaları tarafından keşfedilip işlendi. Zamanla üretimi durduğu için "Eski Döküm Osmanlı Sıkma Kehribar" adıyla koleksiyon dünyasının en değerli parçalarından biri haline geldi.
Yasal Kısıtlamalar
Herhangi bir yasal kısıtlama bulunmamaktadır. Yapay/kimyasal bir malzeme olduğu için doğaya veya nesli tehlikede olan canlara zarar vermez. İthalatı, satışı ve işlenmesi tamamen serbesttir.